OPTYMIZM I STYL ATRYBUCJI- JAK MYŚLĄ CI NAJBARDZIEJ ZMOTYWOWANI 

 

Zastanawiałeś/aś się może kiedyś dlaczego jednym ludziom udaje się osiągnąć bardzo dużo (podkreślam, że dla każdego bardzo dużo jest czymś innym 🙂 ), zaś drudzy odpuszczają gdzieś po drodze. Może wydaje Ci się, że niektórzy mają jakieś wrodzone predyspozycję ktore sprzyjają im w osiąganiu sukcesu, a może uważasz że to kwestia szczęścia i sprzyjających warunków zewnętrznych. Najprawdopodobniej i jedno i drugie jest prawdą 🙂 

W tym poście zajmiemy się kwestiami atrybucji oraz optymistycznym i pesymistycznym stylem postrzegania rzeczywistości i ich wpływem na motywacje i działanie.

 

Prawdopodobnie nikt nie zna osoby, której zawsze wszystko się chce. Natomiast wszyscy znamy, albo jesteśmy osobami, które pomimo tego, że nam się bardzo czegoś nie chce robić i tak podejmujemy działania. Może zdarzyło Wam się usłyszeć budzić o godzinie 6 rano i zadać sobie pytanie czy ja na pewno muszę wstać, to łóżko jest jak magnes, jest zimno, ciemno itp. Jednak po krótszym lub dłuższym czasie udaje nam się z niego wstać. Dlaczego? Zadając sobie to pytanie wchodzimy w obszar istoty motywacji.

Czym jest motywacja? Na początek krótka definicja ,, Motywacja to proces inicjowania, kierowania i podtrzymywania aktywności fizycznych i psychicznych, obejmuje mechanizmy wyboru określonego działania spośród innych oraz energię i wytrwałość reagowania ‘’.

 

Psychologowie mają wiele powodów, aby zajmować się kwestiami motywacji. Obserwując ludzi dochodzą do różnych wniosków na temat zmienności zachowania np. czemu jednego dnia dobrze radzisz sobie z zadaniem, innego już nie. Ich uwagę przykuwa również kwestia wytrwałości w działaniu oraz przekraczaniu pewnych wewnętrznych barier w celu osiągania różnych postawionych celów, w sytuacjach kiedy na pierwszy rzut oka łatwiej byłoby zrezygnować z czynności niż w niej trwać. 

Oto Dawka teorii 🙂 

Jedną z podstawowych konceptów motywacyjnych jest teoria popędu. Głosi pogląd, że człowiek trwale próbuje zachować homeostazę w organizmie, czyli stan równowagi, uwzględniając warunki biologiczne. Popędy to takie stany, które dają nam znać że coś jest nie tak i czegoś nam brakuje (fizjologicznie). Powstają one na skutek pewnej deprywacji organizmy np. głodu, który powoduje napięcie pobudzając nas do działania. Wzmacniane są one i powtarzane, gdyż powodują obniżenie napięcia w organizmie. Teoria w której zawiera się tylko popędy jest zbyt uboga. Badacze zaobserwowali, iż nie wszystkie zachowania są motywowane podstawowymi czynnikami jakimi są pragnienia. Dlatego zostały dodane podniety. Są to zewnętrzne bodźce lub nagrody, które motywują zachowanie i nie są powiązane bezpośrednio z potrzebami czysto biologicznymi. Dla przykładu są to zachowania jak oglądanie filmików na youtubie, do późna pomimo tego że powinniśmy się wyspać. Sytuacje gdzie pewnego rodzaju czynniki z otoczenia działają jako ,,zachęcające’’ dla nas. Oznacza to, że zachowanie może być wypadkową zarówno wewnętrznych jak i zewnętrznych źródeł motywacji. Inną perspektywą jest teoria instynktów. Wrodzonych tendencji zachowań, niezbędnych do przetrwania danego gatunku. Czyli zachowania które pozostały nam po zwierzętach. 

Psychologowie, którzy badali poznawcze aspekty funkcjonowania człowieka przedstawili teorię wskazującą, iż motywacją nie jest obiektywna rzeczywistość świata zewnętrznego, a jedynie subiektywna jej interpretacja. Inaczej mówiąc skupiamy się na naszych subiektywnych oczekiwaniach i przypuszczalnych konsekwencjach, które mają przynieść nasze zachowania. 

Amerykański psycholog Julian Rotter, twórca teorii poczucia umiejscowienia kontroli (wpisującą się w teorię społecznego uczenia się), głosi iż człowiek angażuje się w dane zachowanie na tyle na ile silne jest jego oczekiwanie osiągnięciu celu, które towarzyszy działaniom oraz to na ile wiążę się z osobistymi wartosciami. Tak więc to czy zaangażujemy się w naukę, zamiast iść na imprezę może być związane z siłą oczekiwania osiągnięcia dobrego wyniku i na ile ogólnie ten przedmiot czy edukacja są cenionymi wartościami w  naszym życiu. Ta rozbieżność między oczekiwaniami, a rzeczywistością może motywować Cię do zachowań korygujących. Warto wspomnieć tutaj również o mechanizmie społecznego uczenia się. Podkreślającą rolę obserwacji i naśladowania zachowań innych osób. W grupie zazwyczaj są jakieś określone standardy, wyznawane wartości, jeśli poczujemy że nasz zachowanie od nich odstaje jesteśmy skłonni i wewnętrznie zmotywowany do zmiany. 

 

STYLE ATRYBUCJI

 

Podejmując tematykę motywacji, a w szczególności podtrzymywania działania pomimo przeciwności i porażek, bardzo ważną  kwestią jest nasza subiektywna ocena. Tutaj wchodzimy w obszar ATRYBUCJI. Atrybucje dostarczają nam odpowiedzi na pytanie w jakim stopniu przyczyna rezultatu działania leże w jednostce, a na ile pochodzi z otoczenia. Podstawowym podziałem atrybucji są: sytuacyjne (zadziało się coś niesprzyjającego z zewnątrz) i wewnętrzne, dyspozycyjne (np. nie mam wystarczająco wiedzy). Psychologowie jednak posunęli się o krok dalej, rozszerzając model o czynniki stabilne: zdolności i trudności zadania oraz niestabilne: wysiłek i szczęście. Czyli kombinacja dwóch wymiarów atrybucji (wewnętrznej i zewnętrznej), może dawać cztery możliwe rezultaty→ 

  • ZDOLNOŚCI  są one w miarę stabilną częścią oceny człowiekam, które przypisuje on sobie wewnętrznie, oceniając czy były wystarczające przy wykonywanym działania,
  • WYSIŁEK zalicza się do niestabilnej części sytuacji, gdyż jest on zmienny i zależy od jednostki, dlatego umiejscowiony jest w atrybucji wewnętrznej,
  • TRUDNOŚĆ ZADANIA, jest zmienną zewnętrzną, ale w miarę stabilną,
  • SZCZĘŚCIE jest niestabilne oraz oceniane jako atrybucja zewnętrzna.

 

Skupmy się na przykładzie. W pracy szefostwo prosi Cię o wykonanie prezentacji podsumowującej  konkretne efekty działań w firmie, ale nie do końca podaje Ci np. lata z których masz zebrać informacje. Dlatego może zadziać się kilka rzeczy. Załóżmy, że prezentacja nie poszła Ci najlepiej. W efekcie możesz zinterpretować to jako rezultat czynników wewnętrznych: jesteś niewystarczająco dobry/a na to stanowisko lub też zgodnie z atrybucją wewnętrzną wysiłku: nie przyłożyłem/am się do tej prezentacji, nie poświęciłem/am jej wystarczająco dużo czasu. Wiedząc że poprzednia poszła Ci dużo lepiej. Możesz również postrzegać wynik jako składową czynników zewnętrznych, jak niewystarczająco klarowne instrukcje, które otrzymałeś/aś na temat lat z których miałeś zebrać informacje. Teoretycznie mogła zadziać się sytuacja w której telefon przerwał na chwile prezentacje, a Ty byłeś/aś w stanie w tym czasie uzupełnić informację których brakowało a które powinny znaleźć się w prezentacji. Można tutaj wspomnieć o odrobinie szczęścia 🙂 W zależności od natury atrybucji, możesz doświadczyć konkretnych stanów emocjonalnych. Jak poczucie kompetencji, dumy, sukcesu w momencie wiary we własne zdolności i osiągnięcia sukcesu. Z drugiej strony złości w momencie działania czynników zewnętrznych na które nie mamy wpływu, a które doprowadziły do porażki.  
Atrybucja przekłada się również na dalsze działania. Jeśli uznasz, że zadziałały głównie czynniki zewnętrzne jak np. niekompletna instrukcja czy hałas z zewnątrz który spowodował, że nie mogłes/as sie skupić, będziesz w późniejszym czasie bardziej skłonny/a przyłożyć się do działania. Jeśli natomiast skupisz się na tym jaki jesteś beznadziejny, w efekcie występuje zagrożenie, że po prostu się poddasz i zlekceważysz działania które mogłyby poprawić Twoją efektywność. Warto dodać, że atrybucje są subiektywne, wpływają na dalsze nasze poczynania niezależnie od rzeczywistych przyczyn sukcesu lub porażki. Ludzie często wykazują tendencje do globalnej atrybucji sytuacji. Wracając do przykładu prezentacji, które nie poszła najlepiej. Skupianie się na jednej sytuacji w której nie poszlo Ci dobrze i oceniając ją jako porażkę spowodowaną brakiem zdolności, może stać się podstawą do przekonania , że ,,ogólnie nic mi nigdy nie wychodzi dobrze’’. Warto zwracać na to uwagę, gdyż sposób dokonywania atrybucji wpływa na motywację, nastrój, możliwości wykonywania zadania oraz ewentualną poprawę. Wpływa na aktywność lub pasywność , na skłonność do wytrwałości lub łatwego poddawania się. 

 

OPTYMIZM VS. PESYMIZM 

Jest jeszcze jedna składowa, która może okazać się niezwykle ważna w kwestii motywacji. Mianowicie OPTYMIZM VS. PESYMIZM interpretowane jako sposoby patrzenia na świat, okazują się mieć ogromny wpływ na motywację, nastrój, zachowanie. Z perspektywy Inteligencji Emocjonalnej jest to pewnego rodzaju ,,postawa która uodparnia nas przed wpadaniem w apatię, utratą nadziei i pogrążaniem w depresji w obliczu trudności i kłopotów.

Przy pesymistycznym stylu atrybucji postrzegamy niepowodzenia jako rezultaty naszych wewnętrznych zasobów. Jeszcze raz podkreślamy tutaj czyhające niebezpieczeństwo, wszystko albo nic. Rola jednostki w porażce staje się globalna i stała oraz ,,rozlewa’’ się na inne obszary.  Przekonanie o swojej ,,beznadziejności” skutecznie hamuje zachowania które mogą wprowadzać korektę do działania i poprawić wyniki. Z drugiej strony mamy optymistyczny styl atrybucji. Czyli przypisywania, w głównej mierze, porażki czynnikom zewnętrznym. Tutaj możemy mówić już o czynnikach zmiennych, specyficznych, modyfikowalnych ,,jeśli się przyłożę następnym razem to wypadnie lepiej’’. Wyjaśniamy niepowodzenia jako coś co można zmienić. Styl ten jest  motywujący i działający jak napęd do dalszego efektywniejszego, zmienionego działania. Co więcej optymiści w sytuacjach sukcesu, to sobie przypisują odpowiedzialność, natomiast pesymiści sukces przypisują czynnikom zewnętrznym.

Badania pokazują, że osoby z optymistycznym stylem są mniej skłonne do poddania się gdy sytuacje nie idą do końca po ich myśli. Jest to ogromnie ważne jeśli chodzi o sprawy zawodowe. Kariera zawodowa nie zawsze jest bezproblemowa i bardzo często wiąże się z różnymi porażkami. To jak zachowujemy się w ich obliczu jest kluczowe, zarówno dla rozwoju zawodowego jak i zdrowia psychicznego oraz ma wpływ na siłę motywacji do kontynuowania działania. Martin Seligman, wybitny psycholog w dziedzinie psychologii pozytywnej, przeprowadził badania na agentach ubezpieczeniowych. Okazało się, że osoby z optymistycznym nastawieniem sprzedawały o 37 procent więcej polis, niż Ci pesymistyczni. Dodatkowo badacz namówił firmę na zatrudnienie osób które uzyskały wysoki wynik w skali optymizmu, ale nie koniecznie dobry w teście kwalifikującym na agenta ubezpieczeniowego. Wyniki pokazały, że osoby tak zatrudnione sprzedały w pierwszym roku o 21 a w drugim o 57 procent więcej polis niż z oddziału regularnego. Zadziałała tu optymizm, który poniekąd ochronił jednostki przed negatywnymi skutkami porażek i okazał się determinantem daleszego skuteczniejszego działania pomimo wielu odmów. To jeden z wielu dowodów wskazujących pozytywne konsekwencje optymistycznego stylu postrzegania i atrybucji. 

 

WSKAZÓWKI:
  • Podczas kolejnej problematycznej sytuacji w której dla przykładu spotkasz się z odmową, spróbuj zamiast myśleć ,,jestem beznadziejny/a, niewystarczający/a , mało inteligentny/a’’ pomyśleć ,, ok to nie zadziałało, zmienie swoje działanie, może troche o tym poczytam. Następnym razem zabiorę się za to inaczej’’. Takie przekonania może wyewoluować korzystnie na wiele obszarów życia. 
  • Przyjrzyj się możliwym przyczynom wystąpienia sukcesu lub porażki. Znajdź alternatywne myśli, zastanów się jakie czynniki mogły zadziałać,
  • Postaraj się nie łączyć jednej negatywnej sytuacji z całą globalną samooceną,
  • Nie pomniejszaj swoich zasług, 
  • Wprowadzaj korekty konkretnych działań: czytaj ,pytaj, popełniaj błędy. Staraj się patrzeć na świat z optymistycznym podejściem i nadzieją. 

 

Optymizm jest poniekąd naturalnie wrodzonym usposobieniem, jednak jesteśmy w stanie pracować nad jego rozwojem. Przyglądanie się obiektywnie sytuacji, możliwym przyczynom występowania sukcesu lub porażki jest dobrym sposobem. Nie pozwólmy, aby chwilowa porażka przyczyniła się do zaprzestania działania i spełniania celów, a jedynie do ewentualnej korekty poczynań. Starajmy się pielęgnować wiarę w siebie, a nie obwiniać się za wszystkie niepowodzenia. Rozwijajmy się, próbujmy, nie bójmy się porażek są one częścią wpisaną w sukces. Zastanówmy się nad własnymi wartościami, są one elementem całego procesu motywacji 🙂 a pewne zdolności zawsze możemy wypracować. 

 

IZIRK pomoże Ci wypracować i zwiększyć efektywność swoich działań. Zapraszamy do zapoznania się z ofertą szkoleń 🙂

 

Działamy również na Instagramie oraz Linkedin.